Deri Kimyasalları Çeşitleri ve Kullanım Alanları

Bu makalede deri kimyasallarının çeşitleri, kullanımları ve deri işleme sürecindeki önemine değinilecektir.

Deri Kimyasalları Çeşitleri ve Kullanım Alanları
45

Deri kimyasalları, ham derinin işlenerek kullanılabilir hale getirilmesinde kritik bir rol oynayan kimyasal maddelerdir. Bu kimyasallar, derinin çeşitli endüstriyel işlemlerden geçerek dayanıklı, estetik ve kullanışlı ürünlere dönüşmesini sağlar. Deri kimyasallarının kapsamı geniş olup, her biri deri işleme sürecinin belirli bir aşamasında kullanılır. Deri işleme süreci, ham derinin (genellikle sığır, koyun, keçi gibi hayvanlardan elde edilen) kullanıma hazır deri ürünlerine dönüştürülmesini kapsar. 
 

deri kimyasalları nelerdir

  • Ön İşlem
  • Tabaklama
  • Kreponlama
  • Bitim İşlemleri
  • Her aşama, özel kimyasalların kullanımını gerektirir.

Ön İşlem Kimyasalları

  1. Ön işlem, ham derinin tabaklamaya hazırlanması sürecidir. Bu aşama, kir, yağ, tuz ve diğer yabancı maddelerin deriden uzaklaştırılmasını içerir.
  2. Islatma Kimyasalları: Derinin yumuşatılması ve esnek hale getirilmesi için kullanılır. Genellikle yüzey aktif maddeler içerir.
  3. Kireçleme Kimyasalları: Derideki kıl ve et parçacıklarının uzaklaştırılması için kullanılır. Kireç (Ca(OH)₂) ve sodyum sülfür yaygın olarak kullanılır
  4. Enzimler: Proteinleri parçalayarak deriyi daha temiz ve pürüzsüz hale getirir. Proteaz ve lipaz gibi enzimler kullanılır.
  5. Koruyucular: Derinin mikroorganizmalara karşı korunmasını sağlar. Bakteri ve mantar öldürücüler bu kategoride yer alır.

Tabaklama Kimyasalları

  • Tabaklama, derinin çürümeye karşı dirençli hale getirilmesi sürecidir. Bu süreçte kullanılan kimyasallar, derinin kolajen yapısını stabilize ederek dayanıklılığını artırır.
  • Krom Tuzları: Krom tabaklama, en yaygın kullanılan yöntemdir. Krom (III) sülfat, derinin mavi-yeşil bir renge dönüşmesini sağlar ve yüksek dayanıklılık kazandırır.
  • Bitkisel Tabaklama Maddeleri: Tanen içeren bitkisel özler kullanılır. Bu yöntem, deriye daha doğal bir görünüm ve renk kazandırır.
  • Sentetik Tabaklama Maddeleri: Formaldehit ve glutaraldehit gibi kimyasallar kullanılır. Genellikle beyaz tabaklanmış deri üretiminde tercih edilir.

Kreponlama Kimyasalları

  • Kreponlama, derinin yağlanması ve esnek hale getirilmesi sürecidir. Bu aşamada, deri kimyasalları derinin liflerine nüfuz ederek onu daha yumuşak ve esnek hale getirir.
  • Yağlama Maddeleri: Doğal yağlar (balık yağı, lanolin) ve sentetik yağlayıcılar kullanılır. Bu maddeler, derinin suya dayanıklılığını artırır ve çatlamasını önler.
  • Emülgatörler: Yağların deriye daha iyi nüfuz etmesini sağlar. Genellikle anyonik ve noniyonik yüzey aktif maddeler içerir.

Bitim İşlemleri Kimyasalları

  • Boya ve Pigmentler: Derinin istenen renkte boyanması için kullanılır. Anilin boyalar ve pigment boyalar yaygın olarak kullanılır.
  • Apre Kimyasalları: Deriye istenen parlaklık, matlık veya doku kazandıran maddelerdir. Poliüretan, akrilik reçineler ve wax emülsiyonları bu amaçla kullanılır.
  • Koruyucu Kaplamalar: Derinin suya, lekelere ve aşınmaya karşı korunmasını sağlar. Silikon bazlı ve florokarbon kaplamalar yaygındır.

Çevresel ve Sağlık Etkileri

Deri kimyasalları kullanımı, çevresel ve sağlık açısından önemli konulara da dikkat çekmektedir. Özellikle krom tabaklama, atık suya yüksek miktarda toksik krom (VI) salınımına neden olabilir. Bu durum, su kaynaklarının kirlenmesine ve canlılar üzerinde olumsuz etkilere yol açabilir. Bu nedenle, daha çevre dostu tabaklama yöntemleri ve kimyasalları üzerine çalışmalar devam etmektedir. Ayrıca, deri işleme sürecinde kullanılan bazı kimyasalların işçilerin sağlığı üzerinde olumsuz etkileri olabilir. Özellikle formaldehit ve krom gibi maddeler, uzun süreli maruziyetlerde kanserojen risk taşır. Bu nedenle, deri işleme tesislerinde güvenlik önlemlerinin alınması ve işçilerin korunması önemlidir.
 

Alternatif ve Yenilikçi Yöntemler

 
Son yıllarda, deri işleme sürecinde daha çevre dostu ve sürdürülebilir yöntemler geliştirilmiştir. Bitkisel tabaklama maddelerinin kullanımı, krom yerine alternatif tabaklama kimyasallarının geliştirilmesi ve su tüketimini azaltan yöntemler bu yenilikler arasında yer almaktadır.
 
  • Oliva Tabaklama: Zeytin yaprağı özleri kullanılarak yapılan bir tabaklama yöntemidir. Çevre dostu olup, toksik atık üretmez.
  • Enzim Tabaklama: Enzimler kullanılarak yapılan tabaklama işlemleri, kimyasal kullanımını azaltarak daha sürdürülebilir bir yöntem sunar.
  • Düşük Su Tüketimli Prosesler: Su tüketimini minimize eden ve atık su arıtma süreçlerini iyileştiren yöntemler, deri endüstrisinde yaygınlaşmaktadır.
 
Deri kimyasalları, deri işleme sürecinin her aşamasında hayati bir rol oynamaktadır. Ham derinin temizlenmesi, dayanıklı hale getirilmesi, yumuşatılması ve estetik özellikler kazandırılması için çeşitli kimyasallar kullanılır. Ancak, bu kimyasalların çevresel ve sağlık üzerindeki etkileri göz önünde bulundurularak, daha sürdürülebilir ve güvenli yöntemlerin geliştirilmesi önem taşımaktadır. Gelecekte, çevre dostu tabaklama maddeleri ve yenilikçi tekniklerin kullanımıyla, deri endüstrisinin daha sürdürülebilir ve sağlıklı bir yapıya kavuşması beklenmektedir.
Yorumlar
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, pornografik, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler'e aittir.